Bei ya mafuta imepanda huku masoko ya hisa yakionyesha mwelekeo tofauti leo Jumanne, kutokana na kutokuwa na uhakika kuhusu hatma ya vita vya Mashariki ya Kati .
Mafuta aina ya Brent kutoka Bahari ya Kaskazini kwa ajili ya usafirishaji wa Juni ambayo ndiyo mkataba unaouzwa zaidi yalipanda kwa asilimia 0.3 hadi dola 107.72 kwa pipa.
Mkataba wa mwezi Mei wa kipimo hicho cha kimataifa, ambao unaisha Jumanne, ulifikia dola 115.17 kwa pipa, ukiwa umeongezeka kwa asilimia 2.1.
Bei ya mafuta “inaendelea kuwa mzigo mkubwa kwa uchumi kuhimili,” alisema Susannah Streeter, mkuu wa mikakati ya uwekezaji katika Wealth Club.
Mfumuko wa bei katika eneo la Euro uliongezeka kwa kasi mwezi Machi kutokana na kupanda kwa bei ya nishati kulikosababishwa na mzozo huo, kwa mujibu wa takwimu rasmi zilizotolewa Jumanne, na kufikia kiwango cha juu zaidi tangu Januari 2025.
Bei za bidhaa kwa walaji ziliongezeka kwa asilimia 2.5 mwezi Machi, kutoka asilimia 1.9 mwezi Februari, kulingana na wakala wa takwimu wa Umoja wa Ulaya.
Kufuatia takwimu hizo, European Commission ilizihimiza nchi wanachama wa Umoja wa Ulaya kufanya maandalizi ya haraka na ya pamoja ili kuhakikisha upatikanaji wa mafuta.
Wakati huo huo, mkuu wa kundi la uchambuzi wa masuala ya baharini alionya katika mahojiano na AFP kwamba Asia inakabiliwa na mgogoro mkubwa wa nishati kutokana na athari za vita hivyo.
“Tunaamini Asia kwa sasa ndiyo itakayoteseka zaidi,” alisema Jean Maynier, rais wa kampuni ya Kpler, akiwa Singapore.
Aliongeza kuwa bara hilo halina rasilimali za kutosha za nishati kujaza pengo hilo.
“Haitatosha nchini China, na pia haitatosha katika nchi kubwa kama Ufilipino au Indonesia. Huu ni mgogoro halisi wa nishati,” alisema.
Masoko makuu ya hisa barani Asia yalifungwa kwa mwelekeo tofauti huku wawekezaji wakitathmini ripoti kwamba Rais wa Marekani Donald Trump yuko tayari kumaliza vita dhidi ya Iran hata kama Mlango wa Bahari wa Hormuz utaendelea kufungwa.
Hata hivyo, alitishia kushambulia miundombinu ya nishati ya Iran iwapo haitafikia makubaliano.
Gazeti la Wall Street Journal liliripoti kuwa Trump na wasaidizi wake wamehitimisha kuwa juhudi za kufungua njia hiyo ya maji zingerefusha muda wa vita zaidi ya wiki nne hadi sita alizopanga.
Badala yake, ameripotiwa kuamua kulenga mashambulizi dhidi ya makombora na jeshi la majini la Iran, kabla ya kuanza shinikizo la kidiplomasia ili kufungua tena njia hiyo muhimu, ambayo hupitisha takribani theluthi moja ya mafuta duniani.
Kwa ishara kwamba Trump anaweza kukumbwa na shinikizo la kushusha bei ya mafuta, chama cha American Automobile Association kilisema bei ya petroli nchini Marekani imepanda hadi wastani wa zaidi ya dola 4 kwa galoni kwa mara ya kwanza tangu mwaka 2022, baada ya uvamizi wa Urusi nchini Ukraine.
Wataalamu wa masoko wameonya kuwa operesheni yoyote ya kijeshi ya Marekani ardhini au mashambulizi makubwa zaidi kutoka Iran yanaweza kusukuma bei ya mafuta kufikia viwango ambavyo havijaonekana tangu Julai 2008, wakati Brent ilifikia karibu dola 150 kwa pipa.
“Sasa swali si kama bei ya mafuta itapanda kiasi gani, bali ni kwa muda gani gharama kubwa za nishati zitaathiri ukuaji wa uchumi, faida na matumizi,” alisema Stephen Innes wa SPI Asset Management.
