Baada ya takribani miezi 10 ya kuzuiwa kufanya shughuli za kisiasa, hatimaye mahakama imeondoa zuio hilo dhidi ya Chama cha Demokrasia na Maendeleo (Chadema), hatua inayofungua ukurasa mpya katika siasa za upinzani nchini Tanzania.
Uamuzi huo hauleti tu afueni kwa chama hicho, bali pia unaibua maswali mapya kuhusu safari yao katika kipindi cha zuio na uwezo wao wa kurejea kwa nguvu katika ulingo wa kisiasa.
Itakumbukwa kuwa Juni 10,2025 Mahakama Kuu, Masjala ndogo ya Dar es Salaam, ilizuia kwa muda shughuli za kisiasa za chama hicho Kikuu cha Upinzani nchini Tanzania, baada ya aliyekuwa makamu mwenyekiti wa chama hicho upande wa Zanzibar, Said Issa Mohamed, na wenzake, kufungua kesi ya msingi wakilalamikia hatua ya chama hicho kuibagua Zanzibar katika shughuli zake, zikiwemo rasilimali za kifedha.
Kwa mujibu wa maamuzi ya mahakama, katika kipindi hicho cha zuio, safu nzima ya uongozi wa Chadema haikuruhusiwa kufanya shughuli zozote za kisiasa wala kutumia rasilimali za chama.
Katika kipindi chote cha zuio, Chadema walijikuta wakiwa katika hali isiyo ya kawaida chama cha siasa kisichoruhusiwa kufanya siasa hadharani. Mikutano ya hadhara ilisimamishwa, ziara za viongozi zikapigwa marufuku, na jukwaa lao kuu la kuwafikia wananchi likafungwa.
Hii ilimaanisha kupungua kwa ushawishi wa moja kwa moja kwa wananchi, hasa katika maeneo ya vijijini ambako mikutano ya hadhara ndiyo njia kuu ya mawasiliano ya kisiasa.
Hata hivyo, chama hakikukaa kimya kabisa. Kilihamishia mapambano yake katika njia mbadala, hasa kupitia mitandao ya kijamii, majukwaa ya kimataifa, na harakati za kisheria.
Viongozi wake walitumia kila fursa kueleza kile walichokiita kuwa ni ukandamizaji wa kisiasa, wakisisitiza kuwa zuio hilo lilikuwa linakiuka misingi ya demokrasia na haki za kisiasa.
Katika miezi hiyo 10, malalamiko ya Chadema yalijikita katika hoja kuu tatu: mosi, kunyimwa haki ya kufanya siasa, pili kubanwa kwa uhuru wa kujieleza, na tatu ni matumizi ya vyombo vya dola kuzuia shughuli zao. Kauli hizi zilikuwa zikijirudia mara kwa mara, zikilenga kuonyesha kuwa walikuwa wakipambana si kwa ajili ya chama pekee, bali kwa ajili ya mfumo mzima wa demokrasia nchini.
Sasa, kuondolewa kwa zuio hilo kunaleta tafsiri mpya. Kwa upande mmoja, ni ushindi wa kisheria kwa Chadema uthibitisho kwamba mapambano yao mahakamani hayakuwa bure. Kwa upande mwingine, ni mtihani mpya: je, wako tayari kurejea uwanjani kwa kasi ile ile waliyoahidi?
Changamoto inayowakabili sasa si ndogo. Baada ya miezi 10 bila mikutano ya hadhara, wanapaswa kujenga upya mtandao wao wa kisiasa, kurejesha imani ya wanachama na wafuasi, na kuthibitisha kuwa bado ni sauti mbadala yenye nguvu.
Aidha, wanahitaji kuonyesha kuwa walichojifunza katika kipindi cha zuio kinaweza kuwafanya kuwa chama imara zaidi kuliko awali.
Swali kubwa linalobaki ni kama kipindi hicho cha zuio kimewajenga au kimewadhoofisha. Kwa baadhi ya wachambuzi, shinikizo walilopitia linaweza kuwa limeimarisha mshikamano wa ndani na kuwapa uzoefu wa kisiasa. Kwa wengine, ukosefu wa uwepo wa moja kwa moja kwa wananchi unaweza kuwa umeacha pengo ambalo si rahisi kuliziba kwa haraka.
Hata hivyo, fursa ipo wazi. Kuondolewa kwa zuio kunawapa nafasi ya kujipanga upya na kurejesha nguvu zao katika medani ya siasa. Kile watakachofanya katika miezi michache ijayo kitaamua kama watatumia fursa hiyo kujijenga upya au watabaki na kumbukumbu ya miezi 10 ya kimya kisicho na matokeo makubwa.
Kwa sasa, macho yote yako kwao. Si kwa sababu wameruhusiwa kufanya siasa tena, bali kwa sababu ya kile watakachofanya na nafasi hiyo.
Je, watarudi kama nguvu mpya iliyojifunza kutokana na ukimya wa miezi 10?
Au watarudi kama chama kilekile, katika uwanja ambao tayari umebadilika?
Jibu lake halitapatikana mahakamani tena bali uwanjani.
