Kenya: Uchaguzi wenye matumini ya mabadiliko 

Zaidi ya watu milioni 22, takriban asilimia 40 kati yao wakiwa chini ya umri wa miaka 35, wamejiandikisha kupiga kura katika uchaguzi huu uliokumbwa na  hali ya kuongezeka...

0

Wakenya walijipanga kabla ya alfajiri kupiga kura katika uchaguzi mkuu unaofanika hii leo, huku viongozi hao wenye nguvu katika Afrika Mashariki wakipambana kisiasa katika kinyang’anyiro kikali cha kuwania urais.

Nchi ina matumaini ya mabadiliko ya amani ya mamlaka baada ya takriban muongo mmoja chini ya Rais Uhuru Kenyatta, lakini wasiwasi kuhusu wizi wa kura unaendelea baada ya mizozo ya uchaguzi uliopita kuenea hadi umwagaji damu.

Zaidi ya watu milioni 22, takriban asilimia 40 kati yao wakiwa chini ya umri wa miaka 35, wamejiandikisha kupiga kura katika uchaguzi huu uliokumbwa na  hali ya kuongezeka kwa mfumuko wa bei, ukame unaoadhibu na kutoridhika na wasomi wa kisiasa.

Naibu rais na mrithi wa zamani William Ruto, 55, anachuana na Raila Odinga, kiongozi mkongwe wa upinzani mwenye umri wa miaka 77 ambaye sasa anaungwa mkono na mpinzani wa muda mrefu Kenyatta baada ya mabadiliko ya kushangaza ya utii.

Lakini baadhi ya matukio ya ucheleweshaji wa kufungua vituo vya kupigia kura na matatizo ya vifaa vya kielektroniki vya kuandikisha wapiga kura yaliripotiwa.

Na katika eneo moja katika kaunti ya Nakuru magharibi mwa Kenya, polisi walirusha vitoa machozi baada ya vijana kufunga barabara kwa matairi yanayowaka moto.

Ruto alikuwa miongoni mwa watu wa kwanza kupiga kura katika ngome yake ya Bonde la Ufa kwa kile alichokitaja kuwa “D-day”.

Odinga, ambaye anajulikana kama “baba” au baba na anaibuka kisu mara ya tano kwenye kiti cha urais, baadaye alipiga kura yake katika kitongoji duni cha Nairobi cha Kibera.

Katika ngome yake katika jiji la Kisumu kando ya ziwa, anga ilikuwa ya sherehe, huku waendesha pikipiki wakipiga honi na kupuliza filimbi.

Clara Otieno Opiyo, mfanyabiashara wa mbogamboga mwenye umri wa miaka 35 ambaye alisafiri kabla ya mapambazuko kupiga kura na mvulana wake mwenye umri wa miaka mitano aliyejifunga mgongoni mwake, alisema anatumai kura yake itapunguza maumivu ya kiuchumi kwa Wakenya wa tabaka la wafanyakazi kama yeye.

“Nilikuja hapa saa nne asubuhi kupiga kura, nikiwa na matumaini na imani kubwa, lakini mgombea wangu wa urais akifaulu, watoto wangu watakuwa shuleni bure, nitapata kazi, na maisha yangu yatabadilika.”

Wachambuzi katika siku za hivi majuzi wamedokeza kwamba Odinga, aliyekuwa mfungwa wa kisiasa na waziri mkuu wa zamani anaweza kumpita mpinzani wake 

Ikiwa hakuna hata mmoja atakayeshinda zaidi ya asilimia 50, Kenya italazimika kuandaa duru ya pili kwa mara ya kwanza katika historia yake.

Ulinzi Mkali

Shinikizo ni kwa Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka kuhakikisha kura huru na ya haki katika kura zote sita — kwa urais pamoja na maseneta, magavana, wabunge, wawakilishi wanawake na baadhi ya maafisa 1,500 wa kaunti.

Mnamo Jumatatu, maafisa sita wa IEBC walikamatwa na tume hiyo ikasimamisha kura kadhaa za mashinani kwa sababu ya makosa ya karatasi za kupigia kura.

Washirika wa kimataifa wa Kenya wanatazama kwa karibu kura katika nchi inayoonekana kuwa kinara wa utulivu wa kikanda. Wanadiplomasia wanasema wana matumaini kwa tahadhari.

Odinga na Ruto wamehimiza uchaguzi ufanyike kwa amani, lakini hofu inasalia kwamba ikiwa aliyeshindwa atapinga matokeo kama inavyotarajiwa kunaweza kuwa na machafuko.

Ulinzi ni mkali, na zaidi ya maafisa 150,000 wametawanywa kote nchini

Kiwewe cha uchaguzi wa mwaka wa 2007, ambao ulifuatiwa na mapigano ya kikabila yaliyochochewa kisiasa na kusababisha vifo vya zaidi ya watu 1,100, ni kirefu.

Upinzani wa Odinga kwa matokeo ya uchaguzi wa 2017 ambao ulipelekea adui Kenyatta kuchaguliwa tena ulikabiliwa na jibu zito la polisi ambalo lilisababisha vifo vya watu kadhaa.

Katika hatua ya kwanza ya kihistoria, Mahakama ya Juu ilibatilisha kura ya 2017, ikitaja dosari zilizoenea.

Hakuna matokeo ya uchaguzi wa urais ambayo hayajapingwa tangu 2002, na kutakuwa na kusubiri kwa hamu matokeo ya mwaka huu ambayo hayatarajiwi kwa siku kadhaa.

Kwa vile si Ruto wala Odinga wa kabila kubwa la Wakikuyu, ambalo limetoa marais watatu kati ya wanne wa nchi hiyo, uchaguzi huo utafungua ukurasa mpya katika historia ya Kenya.

Kizazi kipya

Ruto ameelezea uchaguzi kama vita kati ya “wapiga kelele” wa kawaida na “wanasaba” — familia za Kenyatta na Odinga ambazo zimetawala siasa za Kenya tangu uhuru kutoka kwa Uingereza mwaka 1963.

Baadhi ya waangalizi wanasema shinikizo la kiuchumi linaweza kushindana na utii wa kikabila kama kichocheo kikubwa kwa wapiga kura katika nchi ambayo theluthi moja ya watu wanaishi katika umaskini.

Mawakili David Mwaure na George Wajackoyah  jasusi wa zamani ambaye anataka kuhalalisha bangi  pia wanawania urais lakini kuna uwezekano mkubwa wakawa nyuma kwa mbali walio mstari wa mbele.

Ikiwa Odinga atashinda, mgombea mwenza wake Martha Karua atakuwa naibu wa rais, mwanamke wa kwanza kushika wadhifa huo.

Rais mpya atakabiliwa na changamoto za kukabiliana na mzozo wa gharama ya maisha, ukosefu wa ajira kwa vijana, mlima wa madeni ya dola bilioni 70 na ufisadi uliokita mizizi.

Tayari wameathiriwa na janga la Covid-19 ambalo liliwafanya mamia kwa maelfu kukosa kazi, Wakenya sasa wanateseka kutokana na vita vya Ukraine, ambavyo vimesababisha bei za bidhaa muhimu kupanda.

“Nchi yetu sasa imejaa ufisadi, tunataka mtu wa kushughulikia suala hilo kwa kudumu,” alisema mpiga kura wa kwanza Ibrahim Ahmed Hussein, mwanafunzi wa umri wa miaka 23, huko Kibera.

“Ninapiga kura ili kuchagua kiongozi ambaye ataibadilisha nchi hii kabisa. Sasa tunataka kuona mabadiliko mapya kwa kizazi kipya.”

In this article

Join the Conversation