Tume ya Kitaifa ya Haki za Kibinadamu nchini Kenya (KNCHR) imeelezea wasiwasi kuhusu kulengwa kwa watu wanaotafuta hifadhi nchini humo, ikionya kuwa ongezeko la visa vya utekaji nyara kwa watu na kuvushwa mipaka kinyume cha sheria vinatishia sifa ya nchi hiyo kama eneo salama la watu wanaokimbia madhila katika nchi zao.
KNCHR ilitoa tahadhari hiyo kufuatia taarifa za kutekwa nyara kwa mwanaharakati wa kisiasa kutoka Tanzania, Twaha Salim Mwaipaya, katika Kaunti ya Machakos Jumapili, Oktoba 25, 2026. Hadi sasa, aliko Mwaipaya hapajulikani.
Tume hiyo imeitaka serikali kuchukua hatua za dharura kubaini aliko Mwaipaya, kuhakikisha usalama wake na kuchunguza mazingira yaliyopelekea kutoweka kwake, huku waliohusika wakichukuliwa hatua za kisheria.
“Tume ina wasiwasi kuhusu matukio ya kutekwa nyara na kuhamishwa kuvuka mipaka kinyume cha sheria, wakihusisha watu wanaoishi au wanaotafuta hifadhi nchini Kenya. Katika kipindi cha miaka miwili iliyopita, raia wengine wa Tanzania, wakiwemo Maria Tsehai Sarungi na Mshabaha Hamza, waliripotiwa kutekwa nyara jijini Nairobi kwa mtutu wa bunduki,” KNCHR ilisema katika taarifa.
“Mnamo Oktoba 2024, Katibu Mkuu katika Wizara ya Mambo ya Nje na Masuala ya Diaspora alikiri hadharani kuwa Serikali ya Kenya ilikuwa imewarejesha nchini Uturuki wakimbizi wanne wa Uturuki ambao walikuwa wametoweka baada ya kutekwa nyara jijini Nairobi. Vilevile, Dkt. Kizza Besigye, mwanasiasa wa upinzani kutoka Uganda, aliripotiwa kutekwa nyara jijini Nairobi na kuhamishwa kwa nguvu hadi Uganda mnamo Novemba 2024,” iliongeza taarifa hiyo.
Mwaipaya alikuwa akisafiri kwa teksi kwenda kuwatembelea marafiki zake eneo la Kamulu wakati watu wasiojulikana walipoisimamisha gari hiyo mwendo wa saa nane alasiri. Watu hao walimtoa kwa nguvu ndani ya gari na kuondoka naye katika msafara wa magari matatu.
Mwanaharakati huyo anaripotiwa kukimbilia nchini Kenya mwaka 2025 baada ya kutoroka Tanzania, akihofia maisha na usalama wake.
KNCHR imeonya kuwa matukio kama hayo yanaibua maswali mazito kuhusu ulinzi wa watu walio katika hatari, kuheshimiwa kwa utawala wa sheria na utekelezaji wa wajibu wa Kenya wa kulinda haki za kibinadamu chini ya Katiba na sheria za kimataifa.
Tume hiyo pia imeitaka serikali kuwalinda wakimbizi, wanaotafuta hifadhi, wakimbizi wa kisiasa na watu wengine walio katika hatari ndani ya mipaka ya nchi. Aidha, imeitaka serikali kuepuka kuwezesha uhamishaji wa watu kinyume cha sheria ambao unaweza kuwaweka katika hatari ya kuteswa, kuteswa kwa njia za kikatili au kukumbwa na ukiukaji wa haki za kibinadamu.
KNCHR imesisitiza kuwa Kenya ina wajibu, chini ya Katiba yake na sheria za kimataifa, ikiwemo Mkataba wa Wakimbizi wa mwaka 1951 na kanuni ya kutowarejesha watu katika maeneo wanakoweza kukabiliwa na mateso, kutowarudisha au kuwahamishia watu katika maeneo ambako maisha na usalama wao uko hatarini.
Tume hiyo imesema Kenya inapaswa kuhakikisha kuwa eneo lake halitumiki kwa vitendo vya ukandamizaji wa wapinzani kuvuka mipaka ya nchi, watu kutoweshwa kwa lazima au kuhamishwa bila kufuata taratibu za kisheria kwenda katika maeneo ambako maisha na haki zao zinaweza kutishiwa.
“KNCHR itaendelea kufuatilia hali hii na kutoa wito wa kuchukuliwa kwa hatua za dharura ili kubaini aliko Mwaipaya, kulinda maisha na usalama wake, na kuhakikisha kuwa wahusika wanawajibishwa kwa ukiukaji wowote wa haki zake za kimsingi,” iliongeza taarifa hiyo.
